Je kunt het boekje nog kopen, vermoedelijk tweedehands: Gedachten achter een bord spaghetti van Godfried Bomans. Een dun boekje, maar boordevol Italië. Of beter gezegd: boordevol Italiaanse ziel. Toen ik voor het eerst in Italië kwam, Ligurië, 1968, was de wereld nog overzichtelijk. Er waren vrijwel geen toeristen, geen Volvo’s, geen Saabs, geen Japanse auto’s. Wel krankzinnig veel Fiats en af en toe een Duitse bak die zich een houding probeerde te geven.

Pasta bleek helemaal geen voorgerecht te zijn, maar een levenshouding. En de blikjes Smac van Unox, die wij thuis nog voor eten hielden, bleken ineens complete rommel vergeleken met mortadella. De ongefilterde wijn werd met een tuinslang uit een vat in een literfles geheveld. In mijn herinnering smaakte die verdacht veel naar de peperdure natural wines van nu.

Bomans wist het al: het echte Italië vind je niet door een propvolle touragenda af te werken. Toscane in een week doorkruisen, met lijstjes, highlights en vermoeide benen je kunt overal naar kijken en toch niets gezien hebben.

Het geheim, als het al een geheim is, zit in fare dolce niente. Op een terras zitten. Niet als toerist met flipflops en een vakantie-outfit die om aandacht schreeuwt. Nee, casual chic. De krant bij de hand, maar niet lezend. Achter de gekleurde glazen van je Persol neem je met diepe teugen de bewegingen, geluiden en temperaturen in je op.

Doe dit een week of drie en je begint je Italiaans te voelen. Je neemt de tijd voor alles: je espresso, je aperitivo, de passeggiata, een gesprek over niets, of juist over het recept van je grootmoeder voor ingemaakte groenten. Je maakt je zogenaamd druk over een voetbaluitslag en zakt daarna weer tevreden terug in dat gevoel dat wij hier in onze moerasdelta zelden zullen kennen: de berustende rust van het nietsdoen.

In China noemen ze dat wu wei: actief niet-handelen. Waarnemen, met een mild oordeel en een glimlach op de lippen.

Stiekem denk ik dat dit voor Bomans geluk betekende. En als dat niet zo is, dan geloof ik het toch. Waarom? Omdat het voor mij in elk geval zo voelt.

Dolce far niente.

Foto header via iStock, credits: Daryl W Woods